6S Teknoloji · 08.11.2026 · 6 dk okuma
Kompanzasyon, bir tesisin şebekeden çektiği reaktif gücü kendi içinde karşılayarak güç faktörünü düzeltme işlemidir. Kelime "telafi etmek" anlamına gelir: motorların ve trafoların ihtiyaç duyduğu endüktif reaktif güç, panoya yerleştirilen kondansatörlerden sağlanır; şebekeden yalnızca gerçek iş yapan aktif güç çekilir. Bu yazıda kompanzasyon ne demek, kompanzasyon kondansatörü ve kompanzasyon kontaktörü ne işe yarar, reaktif güç kontrol rölesi nasıl karar verir, sade bir dille anlatıyoruz.
Motor, trafo, balast, kaynak makinesi gibi bobinli (endüktif) yükler manyetik alan kurmak için şebekeden sürekli enerji alıp geri verir. Bu gidip gelen enerji iş yapmaz, ancak kabloları ve trafoyu yükler. Buna endüktif reaktif güç (kVAr) denir. Aktif güç (kW) ile reaktif gücün vektörel toplamı görünür güçtür (kVA); aktif gücün görünür güce oranı ise güç faktörüdür (cos φ). Güç faktörü düştükçe aynı iş için daha fazla akım çekilir.
Kondansatör, bobinin tersi davranır: endüktif yük akımı gerilimden geri bırakırken kondansatör ileri alır. İkisi aynı panoda buluşunca reaktif akımlar birbirini büyük ölçüde götürür. Şebeke tarafında ölçülen reaktif güç sıfıra yaklaşır, güç faktörü 1'e yakınlaşır. Kondansatörler kademeler hâlinde (ör. 5, 10, 20 kVAr) gruplanır ve yüke göre devreye alınıp çıkarılır.
| Eleman | Görevi | Dikkat |
|---|---|---|
| Kompanzasyon kondansatörü | Kapasitif reaktif güç üretir | Gerilim ve kVAr değeri yüke uygun seçilir; ömrü ısı ve harmonikle kısalır |
| Kompanzasyon kontaktörü | Kademeyi devreye alır/çıkarır | Kondansatör anahtarlamaya özel, ön dirençli tip kullanılır |
| Reaktif güç kontrol rölesi (RKR) | Ölçer, kademe kararı verir | Akım trafosu ana girişte olmalı; yanlış CT = yanlış karar |
| Şönt reaktör | Kapasitif fazlalığı dengeler | Gece ve düşük yükte kapasitif ceza riski olan tesislerde |
| Harmonik filtre reaktörü | Kondansatörü harmoniklerden korur | Sürücü ve UPS ağırlıklı tesislerde zorunlu |
| Sigorta / şalter | Kademe koruması | Kondansatör akımı anma değerinin 1,5 katına göre seçilir |
Kompanzasyon panosu çalışıyor görünse de ceza faturada ortaya çıkana kadar sorun fark edilmez. 6S Teknoloji platformu reaktif güç kontrol rölesini ve ana sayacı Modbus üzerinden okur; endüktif ve kapasitif reaktif oranını saatlik hesaplar, ceza sınırına yaklaşıldığında ve kademe arızası şüphesinde uyarı gönderir. Böylece aylık ceza yerine günlük düzeltme yapılır. Ayrıntı için kompanzasyon izleme çözüm sayfasına ve desteklenen röleler arasında GrupArge RKR şablonuna göz atın.
İlgili İçerikler
Bir demo oturumunda kendi verilerinizle sistemi keşfedin.