📝 Donanım

Elektrik Sayacı Nasıl Okunur? Endeks, T1-T2-T3 ve Çarpan

6S Teknoloji · 08.11.2026 · 6 dk okuma

Elektrik Sayacı Nasıl Okunur? Endeks, T1-T2-T3 ve Çarpan — 6S Teknoloji

Elektrik sayacı okumak, faturayı anlamanın ve tüketimi kontrol altına almanın ilk adımıdır. Bu yazıda sayaç ne demek, endeks nedir, ekranda dönen 1.8.0 / 1.8.1 / 1.8.2 kodları neyi gösterir ve akım trafolu sayaçlarda çarpan nasıl uygulanır sorularını adım adım yanıtlıyoruz. Yöntem konut sayacından fabrika ana sayacına kadar aynıdır; yalnızca kayıt sayısı ve çarpan değişir.

Sayaç ne demek, endeks nedir?

Elektrik sayacı, şebekeden çekilen enerjiyi kilovatsaat (kWh) cinsinden toplayan ölçü aletidir. Ekranda gördüğünüz büyük rakam endekstir: sayaç takıldığı günden bu yana geçen toplam enerji. Endeks hiçbir zaman sıfırlanmaz, sürekli artar. Tüketim ise iki endeks arasındaki farktır. Yani sayaç size "bu ay ne kadar harcadım" demez; iki okuma yapıp farkı siz (ya da dağıtım şirketi) alırsınız.

Ekrandaki kodlar: 1.8.0, 1.8.1, 1.8.2, 1.8.3

Elektronik sayaçlar birkaç saniyede bir değişen bir dizi kayıt gösterir. Kodlar OBIS standardına göre adlandırılır. En çok karşılaşılanlar şunlardır:

KodAnlamıNerede kullanılır
1.8.0Toplam aktif enerji endeksi (kWh)Tek zamanlı tarife, toplam kontrol
1.8.1T1 gündüz dilimi endeksi (06:00–17:00)Üç zamanlı tarife
1.8.2T2 puant dilimi endeksi (17:00–22:00)Üç zamanlı tarife
1.8.3T3 gece dilimi endeksi (22:00–06:00)Üç zamanlı tarife
5.8.0Endüktif reaktif enerji endeksi (kVArh)Reaktif ceza takibi
8.8.0Kapasitif reaktif enerji endeksi (kVArh)Reaktif ceza takibi
1.6.0Dönem içi en yüksek demand (kW)Güç aşımı kontrolü

Kural basit: 1.8.1 + 1.8.2 + 1.8.3 toplamı 1.8.0'a eşit olmalıdır. Eşit değilse ya sayaç ayarı tek zamanlıdır ya da okuma hatası vardır.

Tek zamanlı ve üç zamanlı okuma farkı

Tek zamanlı tarifede yalnızca 1.8.0 endeksi faturaya girer. Üç zamanlı tarifede ise T1, T2 ve T3 endeksleri ayrı ayrı okunur ve her dilim kendi birim fiyatıyla çarpılır. Dilim saatleri ve seçim kuralları için çok zamanlı tarife yazımıza bakabilirsiniz. Hangi tarifede olduğunuzu bilmeden yalnızca 1.8.0'a bakmak, puant saatlerde biriken maliyeti görünmez kılar.

Çarpan: akım trafolu (x/5) sayaçlarda dikkat

Büyük tesislerde sayaç akımı doğrudan değil, akım trafosu (CT) üzerinden ölçer. Örneğin 200/5 A trafo kullanılıyorsa sayaç ekranındaki endeks 40 ile çarpılır (200 ÷ 5 = 40). Bazı sayaçlar çarpanı içinde taşır ve ekranda doğrudan gerçek değeri gösterir; bazıları ham değeri gösterir ve çarpan faturada uygulanır. Sayaç etiketinde ya da dağıtım şirketi sözleşmesinde "çarpan" alanını mutlaka kontrol edin. Yanlış çarpan, aylarca eksik ya da fazla faturaya yol açar.

Adım adım tüketim hesaplama (örnek)

  • Ay başı endeks (1.8.0): 48.210 kWh
  • Ay sonu endeks (1.8.0): 51.790 kWh
  • Fark: 51.790 − 48.210 = 3.580 kWh
  • Çarpan 1 ise tüketim 3.580 kWh; çarpan 40 ise 143.200 kWh

Üç zamanlı sayaçta aynı işlemi 1.8.1, 1.8.2 ve 1.8.3 için ayrı ayrı yaparsınız. Rakamlar örnektir; kendi sayacınızın endeksini kullanın.

Mekanik ve elektronik sayaç farkı

Eski mekanik sayaçlarda dönen disk ve mekanik numaratör vardır; yalnızca toplam endeks okunur, virgülden sonraki hane (genellikle kırmızı) faturaya girmez. Elektronik sayaçlarda LCD ekran kodlu kayıtları sırayla gösterir ve çoğu modelde optik port ya da RS-485 üzerinden uzaktan okunabilir.

Sayaç okumayı otomatikleştirmek

Ayda bir elle okumak, tüketimin hangi gün ve saatte arttığını göstermez. 6S Teknoloji enerji izleme platformu, sayaçları ve analizörleri Modbus ya da M-Bus üzerinden okur, endeks farkını saatlik ve günlük bazda hesaplar, T1-T2-T3 dağılımını ve reaktif oranı aynı ekranda gösterir. Birden fazla sayaç varsa ana sayaç ile alt sayaçların toplamı otomatik mutabakat edilir; fark büyürse uyarı üretilir. Böylece sayaç okuma bir aylık tahminden, günlük yönetilebilen bir veriye dönüşür. Ayrıntı için elektrik izleme ve ana sayaç izleme çözüm sayfalarına göz atın.

İlgili İçerikler

Çok Zamanlı TarifeElektrik İzlemeAna Sayaç İzlemeenerji izleme yazılımıreaktif ceza önlemetrafo yük ve sıcaklık izlemeElektrik Faturası Nasıl Hesaplanır? T1-T2-T3Sanayi Elektrik Faturası Kalemleri

Sık Sorulan Sorular

Elektrik sayacındaki 1.8.0 ne demek?
1.8.0, sayacın takıldığı günden bu yana ölçtüğü toplam aktif enerji endeksidir (kWh). Üç zamanlı sayaçlarda 1.8.1 (gündüz), 1.8.2 (puant) ve 1.8.3 (gece) endekslerinin toplamına eşittir.
Sayaç çarpanı nedir, nasıl bulunur?
Akım trafolu sayaçlarda sayaç ham değeri ölçer; gerçek tüketim için trafo oranı (ör. 200/5 = 40) ile çarpılır. Çarpan sayaç etiketinde, dağıtım sözleşmesinde ya da faturadaki 'çarpan' alanında yazar.
Endeks farkı tüketimi nasıl verir?
Dönem sonu endeksinden dönem başı endeksini çıkarıp çarpanla çarparsınız. Örneğin 51.790 − 48.210 = 3.580 kWh. Aynı işlem T1, T2 ve T3 kayıtları için ayrı ayrı yapılır.

Tesisinizi 6S Teknoloji ile İzleyin

6S Teknoloji'yi Tesislerinizde Görün

Bir demo oturumunda kendi verilerinizle sistemi keşfedin.